Pijpschroefdraden worden veel gebruikt in hydraulische, gas- en industriële installaties – maar wereldwijd bestaan er verschillende schroefdraadstandaarden. Daarom kan een 1 inch schroefdraad in de VS verschillen van bijvoorbeeld een 1 inch schroefdraad in Europa – en als gevolg daarvan kunnen hydraulische apparaten uit deze landen onderling niet compatibel zijn. In Europa wordt algemeen de BSP-schroefdraadstandaard gebruikt en wanneer het type schroefdraad niet wordt vermeld, maar alleen de maat (bijv. 1", 1 1/4", 3/4" enz.), verwijst dit waarschijnlijk naar de schroefdraadmaat volgens de BSP-standaard. In de VS, Canada en buiten Europa is echter vaak NPT-schroefdraad het populairst. Dat betekent niet dat NPT helemaal niet voorkomt in Europa, hoewel het daar veel zeldzamer is. Het heeft specifieke toepassingen.
In dit artikel leer je wat NPT-schroefdraad precies is en waarin het verschilt van andere soorten pijpschroefdraden. We leggen ook uit waar het wordt toegepast en wat de karakteristieke eigenschappen zijn.
Wat is NPT-schroefdraad?
NPT-schroefdraad (National Pipe Thread) is een pijpschroefdraadstandaard die voornamelijk wordt gebruikt in de Verenigde Staten, Canada en in landen die Amerikaanse technische normen gebruiken. Het is een conische schroefdraad, wat betekent dat de diameter langs de lengte van de schroefdraad kleiner wordt.
Dankzij de conische vorm creëert NPT-schroefdraad bij het vastdraaien een zeer dichte verbinding. De afdichting ontstaat doordat de schroefdraadvlakken stevig tegen elkaar worden gedrukt. In de praktijk wordt vaak extra teflontape (PTFE) of speciale afdichtpasta gebruikt.
NPT-schroefdraad – kenmerken en constructie
Het belangrijkste kenmerk van NPT-schroefdraad is de conische constructie. De conus heeft een helling van 1:16, wat betekent dat de diameter van de schroefdraad met 1 eenheid verandert per 16 eenheden lengte. Dit kan qua vorm enigszins lijken op een variant van BSP-schroefdraad, namelijk de conische BSPT, hoewel deze nog steeds niet compatibel is met NPT.
NPT-schroefdraad heeft ook een karakteristieke profielhoek van 60°. Hierdoor werkt het goed samen met onderdelen die volgens dezelfde standaard zijn gemaakt. In tegenstelling tot Europese pijpschroefdraden vindt de afdichting niet plaats op het frontvlak, maar direct op de schroefdraad zelf.
Het is ook belangrijk te weten dat NPT-schroefdraden in verschillende maten voorkomen, zoals 1/4", 3/8", 1/2", 3/4" of 1". Deze maten verwijzen naar de nominale diameter van de buis en niet naar de werkelijke diameter van de schroefdraad.
☑️✅ Het systeem voor het benoemen van NPT-schroefdraadmaten is dus gebaseerd op inches – net als bij BSP. Daarom moet men onthouden dat een 3/4 inch NPT-schroefdraad en een 3/4 inch BSP-schroefdraad niet met elkaar compatibel zijn.
✅ Tabel met NPT-schroefdraden – exacte afmetingen
De NPT-schroefdraad tabel vind je hieronder. Deze toont de exacte afmetingen van schroefdraden volgens deze standaard, samen met uitleg onder de tabel.
Schroefdraadmaat
NPT |
Buitendiameter van de schroefdraad
(mm) |
Aantal windingen per inch
(TPI) |
Schroefdraadspoed
(mm) |
| 1/16" NPT |
7.90 |
27 |
0.94 |
| 1/8" NPT |
10.29 |
27 |
0.94 |
| 1/4" NPT |
13.62 |
18 |
1.41 |
| 3/8" NPT |
17.06 |
18 |
1.41 |
| 1/2" NPT |
21.34 |
14 |
1.81 |
| 3/4" NPT |
26.67 |
14 |
1.81 |
| 1" NPT |
33.40 |
11.5 |
2.21 |
| 1 1/4" NPT |
42.16 |
11.5 |
2.21 |
| 1 1/2" NPT |
48.26 |
11.5 |
2.21 |
| 2" NPT |
60.33 |
11.5 |
2.21 |
Uitleg:
- TPI (Threads Per Inch) betekent het aantal schroefdraadgangen per inch lengte.
- De buitendiameter van de schroefdraad is de werkelijke diameter gemeten op de toppen van de schroefdraad.
- NPT-schroefdraden zijn conisch met een coniciteit van 1:16 en een profielhoek van 60°.
- In sommige bronnen op internet of in vakliteratuur kun je tabellen vinden met licht afwijkende waarden voor de buitendiameter, meestal binnen een verschil van ongeveer 0,08–0,10 mm. Dit heeft echter geen invloed op de uiteindelijke afdichting.
NPT-schroefdraad en andere pijpschroefdraden
NPT-schroefdraad wordt vaak verward met andere pijpschroefdraadstandaarden, vooral met BSP-schroefdraad die in Europa wordt gebruikt. De verschillen tussen deze standaarden zijn echter aanzienlijk.
BSP (British Standard Pipe) bestaat in twee varianten: BSPP (rechte schroefdraad) en BSPT (conische schroefdraad). Hoewel BSPT ook conisch is, heeft het een andere geometrie dan NPT. Het verschil zit onder meer in de profielhoek van de schroefdraad, die bij BSP 55° bedraagt. Daarom kan men ze soms wel mechanisch vastdraaien, maar de afdichting zal problematisch zijn.
Daarom moeten elementen met NPT-schroefdraad niet worden gecombineerd met BSP-onderdelen. Hoewel ze soms mechanisch op elkaar kunnen worden geschroefd, zal de verbinding niet volledig dicht zijn en kan dit tot lekkage leiden.
Waar wordt NPT-schroefdraad gebruikt?
NPT-schroefdraad wordt zeer veel gebruikt in industriële en technische installaties. Het komt het vaakst voor in:
- sommige waterinstallaties, meestal met geïmporteerde componenten (voornamelijk uit de VS en Canada)
- gasinstallaties
- installaties voor perslucht
- industriële apparatuur geïmporteerd uit de VS
- druk- of temperatuursensoren
- speciale warmtewisselaars geïmporteerd uit de VS of bedoeld voor specifieke toepassingen
Vanwege de populariteit van Amerikaanse technische apparatuur komt NPT-schroefdraad ook in veel producten die naar Europa worden geïmporteerd voor, bijvoorbeeld in UV-lampen voor waterbehandeling in huis die afkomstig zijn van de Amerikaanse markt (Europese fabrikanten gebruiken meestal BSP) of in specialistische filters.
Hoe herken je NPT-schroefdraad?
Het herkennen van NPT-schroefdraad kan lastig zijn, vooral wanneer men het vergelijkt met andere pijpschroefdraden. Er zijn echter enkele kenmerken die helpen bij identificatie.
Ten eerste is NPT duidelijk conisch – de diameter wordt geleidelijk kleiner. Ten tweede heeft het een profielhoek van 60°. Ten derde wordt het meestal aangeduid met de afkorting NPT in technische documentatie of op de verpakking van het onderdeel, als dergelijke documentatie beschikbaar is.
In professionele toepassingen worden voor de identificatie van schroefdraden speciale schroefdraadmeters en meetinstrumenten gebruikt.
Waarom is de afdichting van NPT-schroefdraad zo goed?
De conische constructie van NPT-schroefdraad zorgt ervoor dat bij het vastdraaien de schroefdraden sterk tegen elkaar worden gedrukt. Hierdoor ontstaat een verbinding met een zeer hoge dichtheid.
Extra gebruik van teflontape of afdichtpasta vult microscopische openingen tussen de schroefdraden. Daardoor blijft de verbinding lekvrij, zelfs bij hoge druk.
Om deze reden wordt NPT-schroefdraad vaak toegepast in installaties waar betrouwbaarheid en duurzaamheid van verbindingen belangrijk zijn – en daardoor heeft het in de VS de Britse BSP-standaard grotendeels vervangen.
Samenvatting – NPT-schroefdraad in technische installaties
NPT-schroefdraad is een van de belangrijkste pijpschroefdraadstandaarden die in de techniek worden gebruikt. Dankzij de conische constructie kan een zeer goede afdichting worden bereikt, waardoor het een populaire oplossing is in water-, gas- en industriële installaties.
Hoewel in Europa vaker BSP-schroefdraad wordt gebruikt, komt NPT nog steeds voor in veel apparatuur die uit Noord-Amerika wordt geïmporteerd. Daarom is kennis van de kenmerken en verschillen ten opzichte van andere standaarden zeer nuttig bij het installeren en onderhouden van installaties. Daarnaast is het goed om te weten dat er ook andere, zeldzamere standaarden bestaan voor specifieke toepassingen, bijvoorbeeld gasinstallaties of SAE-schroefdraden (ook van Amerikaanse oorsprong).
BLOG:
Laat een reactie achter