Veel mensen in de branche zijn van mening dat warmtepompen in principe zijn ontworpen voor nieuwbouw met lage warmteverliezen, bij voorkeur met vloerverwarming. Hier zit een kern van waarheid in – in dergelijke gebouwen werken warmtepompen uiterst efficiënt. Soms kunnen warmtepompen ook worden geïnstalleerd in oudere gebouwen, maar dit vereist dat het gebouw en de installatie in goede staat worden gebracht, en uiteraard een correcte keuze van de warmtepomp zelf. Anders zal dit geen goedkope warmtebron zijn, maar juist het tegenovergestelde.
Op de markt wemelt het echter van de verkopers die voornamelijk geïnteresseerd zijn in het verkopen van een warmtepomp. Je krijgt niet altijd volledige informatie van hen, vooral niet over de kosten van het aanpassen van een oud gebouw. Volledige informatie zou je namelijk kunnen ontmoedigen om tot aankoop over te gaan. Laten we eerlijk zijn – in sommige gebouwen zou een warmtepomp nooit geïnstalleerd moeten worden, zeker niet in de staat waarin deze gebouwen verkeren op het moment van installatie. Dit is een probleem in de warmtepompmarkt, en het zorgt ervoor dat steeds meer mensen verrast worden door torenhoge energierekeningen (die letterlijk een schok kunnen zijn). We nodigen je uit om verder te lezen en de meest voorkomende redenen te ontdekken waarom een warmtepomp meer elektriciteit verbruikt dan verwacht, en wat je hieraan kunt doen.
Hoger elektriciteitsverbruik door een warmtepomp in een slecht geïsoleerd huis
✅ Thermische isolatie, oftewel de isolatie van een gebouw, is essentieel. Isolatie van de gevel is belangrijk, maar ook bredere maatregelen om warmteverlies te voorkomen zijn van belang.
Sommige mensen, vooral op het platteland, die hun huis eerder verwarmden met traditionele verwarmingsketels op vaste brandstoffen, pellets, eco-kolen, hout of steenkool, denken dat een warmtepomp vergelijkbaar is met elke andere warmtebron. Ze gaan ervan uit dat als de ketel volstond, een warmtepomp van de juiste grootte ook voldoende zal zijn om het huis te verwarmen. Bij traditionele warmtebronnen, zoals hoogtemperatuurketels, wordt een huis inderdaad vrij gemakkelijk verwarmd en wordt de rol van isolatie vaak onderschat. Hoewel het huis 's ochtends koud kan aanvoelen, zorgt het inschakelen van de ketel bijna onmiddellijk voor warmte.
Bij een warmtepomp is goede isolatie echter absoluut noodzakelijk
Wij raden sterk af om een warmtepomp te installeren in een huis met slechte thermische isolatie. Als een verkoper een warmtepomp aanbiedt terwijl het gebouw geen basisisolatie heeft, kun je twijfels hebben over zijn competentie of eerlijkheid. Dit zal simpelweg niet werken en de warmtepomp zal het gebrek aan isolatie moeten compenseren met een hoog elektriciteitsverbruik.
Houd er rekening mee dat het niet alleen gaat om een laagje piepschuim dat op de muren van het gebouw is aangebracht, maar ook om andere aspecten.
Oude, tochtige ramen zijn een van de oorzaken van hogere stookkosten
Ramen zijn een van de belangrijkste punten waar warmte verloren gaat in gebouwen. Iedereen die in huis een kamer met grote ramen heeft, weet dit maar al te goed. Moderne ramen zijn goed geïsoleerd, waardoor warmteverlies tot een minimum wordt beperkt. Dit helpt om de warmte in het gebouw vast te houden, waardoor de warmtepomp minder hoeft te werken en minder elektriciteit verbruikt. Als je oude ramen hebt met kieren of andere lekkages, zul je na vervanging door nieuwe ramen zeker een verschil merken in het stroomverbruik van je warmtepomp. Hoewel het vervangen van ramen vaak een flinke investering is, is het zeker de moeite waard.
Oude, tochtige ramen hadden echter ook hun voordelen. Ze zorgden namelijk voor een betere ventilatie van de ruimtes, en frisse lucht in huis is natuurlijk gezond. Het is echter beter om de kamers op een gecontroleerde manier te ventileren, bijvoorbeeld door ’s avonds het raam even open te zetten, dan om het hele stookseizoen extra te moeten stoken.
Hoger stroomverbruik door een warmtepomp - en een lekkend dak
Het dak, en met name de isolatie ervan, is een belangrijk punt van warmteverlies. Helaas is het vervangen van een dak meestal erg duur, maar als het op de planning staat, is het zeker niet iets om uit te stellen. Lekkages of slechte dakisolatie zorgen gegarandeerd voor een hoger stroomverbruik van de warmtepomp, maar verhogen in feite de verwarmingskosten ongeacht het type verwarmingssysteem.
Warmtepomp en een oud verwarmingssysteem
✅ Kan een oud verwarmingssysteem überhaupt samenwerken met een warmtepomp?
Dit hangt af van wat we bedoelen met een oud verwarmingssysteem. Als het gaat om een verouderd systeem dat werkt in een open circuit, dan vinden wij – en we zijn hierin zeker niet alleen – dat een warmtepomp in zo’n gebouw nooit geïnstalleerd zou moeten worden. Dit leidt onvermijdelijk tot een hoog elektriciteitsverbruik door de warmtepomp en maakt het moeilijk om de investering terug te verdienen. Er zijn natuurlijk uitzonderlijke situaties, zoals een geplande ingrijpende renovatie van het hele systeem, waarbij het wordt vervangen door een gesloten circuit kort na de installatie van de warmtepomp, bijvoorbeeld het volgende jaar. Maar dit zijn zeldzame uitzonderingen.
Bij enigszins verouderde systemen die werken in een gesloten circuit zijn er waarschijnlijk geen grote bezwaren tegen het gebruik van een warmtepomp. Er zijn methoden om het systeem eenvoudig te reinigen, bijvoorbeeld door het te ontkalken. Als er vloerverwarming in huis aanwezig is, is de situatie duidelijk – dit type installatie is in principe ideaal voor een warmtepomp en er zijn geen grote problemen te verwachten met het elektriciteitsverbruik van de pomp. Als het systeem echter werkt met radiatoren, is het verstandig om deze nader te bekijken, zoals hieronder wordt uitgelegd.
Oude radiatoren en een warmtepomp - is dit een economisch verantwoorde keuze?
Als het gaat om oude gietijzeren radiatoren met een grote waterinhoud, zoals vaak voorkomt in oude open systemen, dan is het zeker nodig om de installatie aan te passen.
Als het systeem gesloten is (volgens veel specialisten de enige manier om een warmtepomp economisch te laten werken), kan overwogen worden om de radiatoren te vervangen door lagetemperatuurradiatoren. Deze zijn zuiniger in gebruik en werken al efficiënt bij lagere aanvoertemperaturen, wat altijd leidt tot een lager stroomverbruik van de warmtepomp. Dit is ook de reden waarom zoveel mensen bij warmtepompen vloerverwarming aanbevelen. Hierbij volstaat een aanvoertemperatuur van ongeveer 35°C, terwijl radiatoren meestal hogere temperaturen nodig hebben om een gebouw effectief te verwarmen.
Montage- of ontwerpfouten bij de installatie van een warmtepomp
Dit is een uitgebreider onderwerp, en als er een vermoeden is van dergelijke fouten, is het aan te raden een onafhankelijke partij in te schakelen om een soort audit uit te voeren. De problemen kunnen uiteenlopen, van een verkeerd geselecteerde warmtewisselaar tot een te klein watervolume in het circuit van de warmtepomp. Ook kunnen er problemen zijn aan de kant van de huishoudelijke installatie, zoals een te uitgebreid systeem dat extra CV-verdelers, open verdelers of mengkleppen nodig heeft om het systeem te balanceren en zogeheten koude retouren te voorkomen.
Probleem met een platenwisselaar voor een warmtepomp - te klein of verkalkt
Na jaren gebruik kunnen sommige onderdelen van een warmtepomp slijten of minder efficiënt worden. Een van deze onderdelen kan de gas-water warmtewisselaar zijn, die fungeert als condensor. Dit kan een platenwisselaar zijn. Als deze al vele jaren in gebruik is, kan het zinvol zijn deze schoon te maken om overtollige afzettingen te verwijderen, wat de efficiëntie van de warmtepomp zou moeten verbeteren.
Sommige warmtepompsystemen zijn bovendien gescheiden van het verwarmingssysteem door een extra, onafhankelijke platenwisselaar. Dit komt vaak voor bij monoblock warmtepompen gevuld met glycol. In dit geval wordt de wisselaar gebruikt om de glycol te scheiden van het verwarmingssysteem, aangezien het vullen van het gehele systeem met glycol meestal niet wordt aanbevolen. Als een dergelijke wisselaar jarenlang zonder reiniging heeft gewerkt, zal de efficiëntie afnemen, wat betekent dat de warmteoverdracht beperkt wordt. Het reinigen van de platenwisselaar kan hierbij helpen.
Voor de volledigheid is het vermeldenswaardig dat het scheiden van een warmtepomp van het verwarmingssysteem met een platenwisselaar niet alleen bij monoblock warmtepompen voorkomt. Het gebeurt ook soms bij split-warmtepompen, om ze te beschermen tegen de effecten van een oud verwarmingssysteem. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een warmtepomp wordt aangesloten op een verouderd systeem dat niet is gemoderniseerd. Hoewel het installeren van een warmtepomp op een dergelijk systeem wordt afgeraden, komen dergelijke situaties voor en kan de scheiding door een platenwisselaar in dat geval gerechtvaardigd zijn.
✅ Ongeacht de configuratie kan verkalking of vervuiling van een platenwisselaar altijd leiden tot een niet-optimale werking van de warmtepomp en een verhoogd stroomverbruik.
Wanneer een te kleine platenwisselaar is gekozen voor een warmtepomp
Problemen met een warmtewisselaar kunnen ook optreden wanneer de wisselaar niet verkalkt is en relatief nieuw is, maar te klein is gekozen voor de warmtepomp. In dat geval is de warmteafgifte uit de warmtepomp onvoldoende. Hierdoor bereiken de sensoren van de warmtepomp snel de ingestelde temperatuur en schakelt het apparaat uit. De warmtepomp start opnieuw wanneer de temperatuur in het circuit daalt. Dit in- en uitschakelen voorkomt dat de warmtepomp in een optimale werkmodus komt, waardoor de efficiëntie en zuinigheid worden verminderd.
Een te kleine warmtewisselaar in combinatie met een warmtepomp leidt tot een hoger stroomverbruik en een onvoldoende verwarmd huis. Dit is echter nog een relatief gunstige situatie. Wanneer een te kleine warmtewisselaar wordt gecombineerd met een trager reagerende warmtebron, zoals een oude kolenketel of een open haard zonder sensoren, die de verwarming niet uitschakelt bij onvoldoende warmteafgifte, kunnen de gevolgen veel ernstiger zijn. Een stijging van de temperatuur en druk in het systeem kan leiden tot het koken van water, wat het risico op beschadiging van de installatie met zich meebrengt. Gelukkig heeft een warmtepomp geschikte sensoren en zal deze zich tijdig uitschakelen.
Hoe kies je een warmtewisselaar voor een warmtepomp om een hoog elektriciteitsverbruik te voorkomen?
Warmtewisselaars voor warmtepompen worden vaak te klein gekozen, zelfs door professionals. Het selecteren van een warmtewisselaar voor een warmtepomp is niet vanzelfsprekend, en installateurs kiezen ze vaak alsof ze bedoeld zijn voor verwarmingsketels, wat een duidelijke fout is. Een warmtepomp moet economisch werken bij lage temperatuursverschillen, wat betekent dat het overbrengen van het benodigde vermogen in kW wiskundig gezien lastiger is. Daarom hebben warmtewisselaars voor warmtepompen simpelweg een aanzienlijk groter oppervlak nodig dan vergelijkbare warmtewisselaars voor meer traditionele verwarmingssystemen. Een warmtepomp is geen verwarmingsketel, en de werkwijze ervan is enigszins anders.
Hogere werktemperatuur van een warmtepomp - hogere elektriciteitsrekeningen
Veel mensen experimenteren niet met de werktemperatuur van hun warmtepomp thuis en zijn waarschijnlijk niet volledig op de hoogte van de mogelijkheden van hun verwarmingssysteem. Vaak kan het verlagen van de werktemperatuur van de warmtepomp net zo effectief zijn voor het verwarmen van het huis, zonder dat dit invloed heeft op het thermisch comfort van de bewoners. Veel mensen stellen hun warmtepomp in op dezelfde temperatuur gedurende het hele jaar, zowel tijdens strenge vorst als in de herfst wanneer het buiten +10°C is. Dit is onzinnig; soms is het de moeite waard om hier aandacht aan te besteden. De pomp moet werken op de laagst mogelijke temperatuur die comfortabel is. Als dat comfort verloren gaat, kun je de temperatuur altijd verhogen.
Het correct instellen van een warmtepomp is niet moeilijk en vereist slechts een beetje bereidheid om te experimenteren.
Lager stroomverbruik betekent een lagere temperatuur - en dus vloerverwarming
Dit is ook de reden waarom warmtepompen vaak worden geassocieerd met vloerverwarming. Vloerverwarming is een lagetemperatuursysteem. De optimale aanvoertemperatuur voor vloerverwarming ligt tussen de 28-35°C. Het verwarmen van radiatoren met deze temperaturen is in principe niet mogelijk. Hier komt het voordeel van vloerverwarming ten opzichte van radiatoren in termen van gebruikskosten (maar niet noodzakelijk in installatiekosten). Als je een huis bouwt en een warmtepomp plant, is het zeker de moeite waard om voor vloerverwarming te kiezen. Op de lange termijn zal deze investering zeker renderen.
Laat een reactie achter
Reacties
warmtepomp
Door:Jan engelen Op 12-03-2025Ben zeer tevreden over voornoemd artikel en daar om heb ik een vraag:
L.S. Ik heb een vraag met betrekking tot een warmtepomp
Hoe kan ik bepalen welke warmte-wisselaar ik nodig heb voor mijn warmtepomp.
Beantwoord door: Robert Kolman Op 12-03-2025